انواع بیماری ها روده
1394/05/17 13:38

بیماری سلیاک چیست ؟

بیماری سلیاک چیست ؟ سلیاک نوعی بیماری گوارشی مزمن است که در افراد حساس به گلوتن بروز می‏کند. گلوتن پروتئینی است که در غلاتی مثل گندم، جو  و چاودار پیدا می‏شود و با تأثیر بر پرزهای روده باعث کاهش جذب غذا و در نتیجه بروز علامتهای مختلف می‏شود. تنها درمان بیماری سلیاک رژیم غذایی فاقد گلوتن برای تمام عمر می‏باشد. البته برنج و ذرت در این زمینه مشکلی ایجاد نمی‌کنند . یک درصد جمعیت دچار بیماری سلیاک هستند.

علت بیماری سلیاک چیست ؟  روده کوچک محل جذب مواد غذایی است بنابراین آسیب به دیواره روده باعث ایجاد مشکل در جذب مواد غذایی ضروری بدن میشود .  ورود گلوتن به روده موجب پاسخ سیستم ایمنی شده و با واکنش التهابی ایجاد شده  موجب تحلیل پرزهای روده میشود چون بخش عمده‌ای از جذب مواد غذایی در روده در پرزهای روده انجام می‌گیرد تخریب پرزها موجب سوء جذب می‌شود. اغلب موارد بیماری سلیاک، ژنتیکی هستند. بیماری سلیاک واگیردار نیست ولی ژنتیکی ( ارثی ) می باشد.

بیماری سلیاک  چه علایمی دارد ؟ علایم و نشانه ها ی سلیاک از فردی به فرد دیگر بسته به شدت سوء جذب مواد غذایی متفاوت است . برخی از افراد مبتلا به سلیاک هیچ علامتی ندارند، زیرا قسمت سالم روده قادر به جذب مواد مغذی کافی برای پیشگیری از بروز علائم است و برخی هم علایم دارند که ممکن است خفیف تا شدید باشد. در نوع خفیف ممکن است علامت قابل مشاهده ای وجود نداشته باشد اما در تستهای ازمایشگاهی نشانه های سوء جذب دیده شود مانند کم خونی که میتواند نتیجه کاهش جذب آهن باشد. علایم به دو گروه  روده ای و غیر روده ای تقسیم می شود . نفخ ، اسهال از شایعترین علائم روده ای می‌باشد. افرادیکه دارای علایم روده ای هستند گفته می شود سلیاک تی پیک دارند ولی اغلب افراد مبتلا به سلیاک شکل آتی پیک بیماری را دارند یعنی علایم غیرگوارشی دارند که عبارتند از کاهش وزن ، کم خونی فقرآهن ، پوکی استخوان و شکستگی خودبخودی استخوانی ، ضعف و خستگی مزمن ، کمبود کلسیم ، کمبود ویتامین ها ، زخم های دهانی ، افسردگی ، اختلال عادات ماهانه و نازایی ، تاخیر رشد ،  ضایعات پوستی ، درگیری عصبی و غیره

آتروفی مخاط روده باریک  

 

منظور از بیماری سلیاک خاموش چیست؟ به افرادی که شواهد آزمایشگاهی سرولوژی (آنتی بادی)  نمونه برداری ( شواهد آتروفی مخاط روده باریک ) بیماری سلیاک را دارند ولی فاقد علایم می باشند سلیاک خاموش گفته می شود.

کدام بیماریها با بیماری سلیاک ارتباط دارند ؟ شیوع بیماری سلیاک در افراد مبتلا به سایر بیماریهای اتوایمیون دیگر بیشتر می باشد مانند دیابت تیپ یک ، تیروئیدیت اتوایمیون ، درماتیت هرپتی فرم ، بیماری التهابی روده ، آرتریت روماتوئید ، بیماری لوپوس و . . .

بیماری سلیاک چگونه تشخیص داده می شود ؟ در افراد مشکوک به بیماری سلیاک جهت تشخیص دو اقدام تشخیصی برای اثبات بیماری لازم است.

1-  آزمایش سرولوژی ( بررسی آنتی بادی های   Anti TTG و  Anti EMA)

2-  نمونه برداری روده باریک ( بررسی پاتولوژیکی )

در 95% بیماران مبتلا به سلیاک تست سرولوژیکی مثبت می شود ولی اختصاصی نمی باشد ممکن است در افراد غیر سلیاکی نیز مثبت باشد ( مثبت کاذب )  لذا هر تست مثبت بایستی با نمونه برداری روده باریک پیگیری شود این نمونه توسط آندوسکوپی فوقانی تهیه میشود اگر شواهد بافتی روده هم مثبت باشد سلیاک اثبات و قطعی می شود. بیوپسی روده کوچک کسانی که مبتلا به سلیاک هستند شکل خاصی دارد که توسط میکروسکوپ قابل تشخیص است. در حالت نرمال سطح داخلی روده حالت انگشتی دارد که به آن ویلی گفته میشود. ویلی ها باعث افزایش سطح جذب در روده میشوند .در روده افراد مبتلا به سلیاک ویلی ها صاف میشوند. وقتی که گلوتن از رژیم غذایی حذف میشود طی 3 تا 6 ماه آنتی بادی ها حذف و ویلی ها به شکل نرمال برمیگردند. گاهی ممکن است علیرغم وجود بیماری سلیاک تست سرولوژی منفی می شود که به آن منفی کاذب گفته می شود. اگر در شخص مشکوک به سلیاک هر دو تست یعنی تست سرولوژی و نمونه برداری منفی شود تشخیص رد می شود. اگر سرولوژی مثبت باشد ولی نمونه بافتی منفی باشد باید مجدداً نمونه روده باریک مطالعه شود. گاهی شواهد نمونه بنفع سلیاک می باشد ولی سرولوژی ((IgG, IgA  Anti tTG  منفی می باشد. از آنجا که یافته نمونه برداری روده کوچک (آتروفی پررزهای روده) برای بیماری سلیاک اختصاصی نیست و ممکن است در بیماریهای دیگر نیز یافت شود مانند ژیاردیا .

در کدام افراد بایستی تست سرولوژی سلیاک درخواست شود ؟

اسهال مزمن آبکی

نفخ شکم

بچه ها با تاخیر رشد - کوتاه قد

کم خونی فقر آهن بدوتن توجیه

ضایعات پوستی خارش دار درماتیت هرپتی فرم

آفت دهانی دردناک راجعه

فامیل درجه اول اشخاص مبتلا به سلیاک

دیابت تیپ یک - تیروئیدیت اتوایمیون - آرتریت روماتوئید - لوپوس - کولیت اولسراتیو

کمبود کلسیم خون و کمبود VitD و پوکی استخوان ( بدون توجیه )

افزایش آنزیم های کبدی بدون توجیه

آفت دهان درماتیت هرپتی فرم

 

                                          

                                                 

درمان سلیاک چیست؟  اساس درمان بیماری سلیاک، رژیم غذایی فاقد گلوتن است که در آن کلیه مواد غذایی حاوی گلوتن حذف می‌شوند. از غذاهای دارای گندم, جو , جو سیاه باید اجتناب شود. مصرف سویا , برنج , ذرت , سیب زمینی مشکلی ندارد.  به دنبال رعایت رژیم بدون گلوتن، آسیب‌های ایجاد شده در روده کوچک ترمیم و از ایجاد آسیب‌های بیشتر پیش‌گیری می‌شود. ترمیم پرزهای روده کوچک از زمان آغاز رعایت رژیم فاقد گلوتن شروع می‌شود و زمان دوره بهبودی، به طور معمول 3 تا 6 ماه خواهد بود و طی ایم مدت آنتی بادی های مرتبط با نیز از بین می روند.  افراد مبتلا بایستی تا آخر عمر از خوردن گلوتن پرهیز نمایند. با توجه به اینکه در ایران نان گندم غذای اصلی است قبل از اثبات بیماری نبایستی تشحیص سلیاک را صرفا بر اساس شک گذاشت و بیمار را از خوردن نان ودیگر فراوردهای آرد گندم محروم کرد. بسیاری از مبتلایان به سلیاک به طور ثانویه عدم تحمل لاکتوز دارند و ممکن است نتوانند لبنیات را به خوبی تحمل کنند.اگر علایم بیمار سلیاکی با خوردن لبنیات تشدید میشود لازم است از خوردن آن اجتناب کند.

بیماران مبتلا به سلیاک باید از کدام غذاها ( حاوی گلوتن) می‏باشد پرهیز کند ؟  بیمار سلیاکی باید تا آخر عمر از تمام غذاهایی که حاوی گندم و جو، جو دوسر و گندم سیاه یا چاودار و آرد آنها هستند پرهیز نماید.

انواع نان‏های معمولی، نان خشک، بیسکویت و ویفرها ، باگت، نان سفید و سیاه

سوسیس، کالباس، کتلت، کباب کوبیده رستورانها ، ماکارونی، رشته‏ فرنگی، غذاهای حاوی جو

کلیه شیرینی‏های تهیه شده با آرد گندم، گز، سوهان، حلوا

 

 

 

 

شایع ترین علل عدم پاسخ درمانی در بیماران مبتلا به سلیاک چیست ؟ شایع ترین علت شکست درمانی عدم رعایت رژیم غذایی بدون گلوتن می باشد. حتی خوردن مقدار کمی گلوتن مشکل ساز می شود در افرادی که رژیم بدون گلوتن را رعایت می کنند در عرض چند ماه آنتی بادی های مرتبط با سلیاک کاهش و حذف می شوند لذا اگر چند ماه بعد از شروع رژیم بدون گلوتن هنوز تیتر بالای آنتی بادیها یافت شود نشاندهنده عدم رعایت رژیم داده شده می باشد. اگر شخص رژیم بدون گلوتن را رعایت نماید (آنتی بادیها حذف شود) ولی هنوز علایم روده ای مانند اسهال مزمن و یا نفخ شکم برطرف نشده باشد ممکن است علل دیگر همزمان دخیل باشند مانند

1-  سندرم روده تحریک پذیر

2-  رشد بیش از حد باکتریها  در روده باریک

3-  بی کفایتی لوزالمعده

در 10% موارد بیماران مبتلا به سلیاک با رعایت رژیم بدون گلوتن بهیودی پیدا نمیکنند که به آن سلیاک مقاوم به درمان گفته می شود.

آیا بیماران مبتلا به سلیاک خطر عوارض جدی مانند سرطان را دارند ؟ بیماران مبتلا به سلیاک بخصوص نوع مقاوم به درمان در خطر سرطان روده باریک و لنفوم می باشند. سلیاکی های مقاوم به درمان که دچار درد شکم میشوند باید از لحاظ بدخیمی ها بررسی شوند.

تعیین وقت اینترنتی
نام
تلفن شما (الزامی)
پیام شما
ارتباط با ما
    میدان ونک، خ ملاصدرا، خ پردیس شرقی، ساختمان پردیسان، پلاک 14، طبقه 5



  جواب دهی تلفن همه روزه از 9 صبح تا 9 شب
مراجعه و پذیرش حضوری فقط با تعیین وقت قبلی
نظر شما درباره این مطلب
نام :
پست الکترونیکی :
وب سایت :
متن :

تصویر :

hadi

با سلام وافعا ممنونم از توضیحات کامل شما. توضیحات کامل و جامع بود که در کمتر سایتی مشاهده کردم. عالی بود موفق باشید

پاسخ
کلینیک تخصصی بیماریهای گوارشی

شما لطف دارید همیشه شاد وپیروز باشید

پاسخ
برچسب ها :