انواع بیماری ها روده
1394/05/17 13:32

اسهال

 

اسهال چیست؟  اسهال عبارت است از افزایش در تعداد دفعات دفع مدفوع یا کاهش قوام مدفوع ( بیشتر آبکی شدن مدفوع ) . اسهال از لحاظ زمانی به چند نوع تقسیم میشود

اسهال حاد : اگر طول مدت اسهال کمتر از دو هفته باشد اسهال حاد میگویند .
اسهال پایا : اگر طول مدت اسهال دو تا چهار هفته باشد اسهال پایا میگویند .
اسهال مزمن : اگر طول مدت اسهال بیش از 4 هفته باشد اسهال مزمن میگویند .

علل شایع اسهال حاد چیست؟ بیش از 90 % موارد اسهال حاد علل عفونی دارد. شایعترین علل اسهال حاد عفونتهای ویروسی، باکتریایی، و پارازیتی است. داروها از علل اسهال حاد غیر عفونی میباشد .

گاسترو انتریت چیست ؟ به عفونت معده و روده کوچک گاستروانتریت میگویند . شایعترین علت اسهال حاد گاستروانتریت های ویروسی میباشد که با تهوع ، استفراغ ، دل پیچه و اسهال حاد دو تا سه روزه تظاهر میکند . گاستروانتریت های ویروسی می تواند به صورت انفرادی و یا به صورت اپیدمی اتفاق بیافتد

مسمومیت غذایی چیست ؟ مسمومیت غذایی یک ناخوشی ساده است که به وسیله سمی که توسط باکتری ها تولید می شود ایجاد می گردد. توکسین باکتری موجب دل پیچه ، استفراغ و اسهال می گردد. علائم مسمومیت غذایی معمولا کمتر از ۲۴ ساعت طول می کشد.  بعضی از باکتری ها مانند استافیلوکوک موجب تولید توکسین در غذا قبل از خوردن ( مانند شیر ، سالاد و مایونز ) میشوند و با خوردن غذای آلوده، توکسین تولید شده وارد بدن شخص شده و موجب ایجاد علایم مسمومیت میشود در حالی که برخی باکتری ها مانند کلستریدیوم ها  توکسین را  در روده تولید می کنند.

اسهال مسافرتی چیست ؟ گاهی بعضی اشخاص حین مسافرت دچار اسهال، درد شکم ، تهوع و استفراغ می شوند که اسهال مسافرتی نامیده میشود.  اسهال مسافرتی اغلب به وسیله توکسین باکتری E-Coli ایجاد میگردد که در اثر خوردن غذا های آلوده  میباشد.  گاهی باکتریهای دیگری مانند کامپیلو باکتر و شیگلا موجب اسهال در مسافران می شود و گاهی بعضی از انگل ها مانند ژیاردیا موجب اسهال در مسافران می شود.  اسهالی که به وسیله این ارگانیسمها ایجاد می شود معمولأ بیشتر از ۳ روز طول می کشد.

اسهال باکتریایی چند نوع میباشد ؟ اسهال باکتریایی دو نوع میباشد. التهابی و غیر التهابی

اسهال التهابی : در این نوع اسهال بعلت انتروکولیت (التهاب جدار روده کوچک و بزرگ ) در مدفوع گلبولهای سفید و  قرمز خون مشاهده میشود  واز لحاظ کلنیکی علاوه بر اسهال، تب و درد شکم هم دیده میشود. مهمترین باکتریهایی که موجب اسهال التهابی میشوند عبارتند از : شیگلا، سالمونلا و E- Coli ، کامپیلوباکتر و یرسینیا . این باکتریها معمولأ به وسیله نوشیدن آب و غذاهای آلوده مانند سبزیجات، مرغ و محصولات لبنی ایجاد می گردد. کلستریدیوم دیفیسیل نیز موجب کولیت و اسهال ناشی از مصرف آنتی بیوتیکها در سالمندان و بستری شدگان بیمارستانی میشود.  گونه O157:H7 باکتری E.COLI یک نوع سمی تولید میکند که موجب اسهال خونی می گردد.  ممکن است در اثر خوردن همبرگر آلوده ایجاد گردد. حدود ۵% از بیمارانی که با گونه E.COLI باکتری O157:H7 درگیر شده اند دچار سندرم   Hemolytic uremic syndrome) HUS ) میشوند که می تواند منجر به نارسایی کلیه شود. عفونت با آمیب هیستولتیکا (اسهال آمیبی) موجب اسهال خونی میشود در حالیکه عفونت با ژیاردیا موجب اسهال غیر التهابی میشود

اسهال غیر التهابی : در این نوع اسهال، خون ،  بلغم و چرک در مدفوع دیده نمیشود مانند  وبا ، استافیلوکوک ،  برخی گونه های  E coli و باسیلوس سرئوس

آیا لازم است در تمامی موارد اسهال حاد ،  بررسی آزمایشگاهی (کشت مدفوع ) انجام شود ؟ نه در همه موارد لازم نیست . مواردیکه لازم است بیمار بررسی شود عبارتست از :

اسهال شدید و از دست دادن آب بدن

وجود خون در مدفوع

تب بالای 38/5

مدت اسهال بیش از 48 ساعت بدون بهبودی

بیمار اخیرا آنتی بیوتیک مصرف کرده باشد.

سن بالای 70 سالگی

در افراد بالای 50 ساله در صورت داشتن درد شکم

نقص ایمنی

درمان اسهال حاد چیست ؟ اساس درمان اسهال حاد تامین آب و الکترولیت از دست رفته ( محلول ORS )  میباشد.  اکثر بیماران مبتلا به اسهال حاد و گاستروانتریت با جبران آب از دست رفته بهتر میشوند  و نیازی به آنتی بیوتیک ندارند و آنتی بیوتیکها حتی برای بیشتر باکتریهایی که موجب عفونت و اسهال می شوند، لازم نیست. بهترین درمان، تجویز محلول خوراکی ORS میباشد و اگر شدت کمبود آب زیاد باشد سرم تجویز میشود.

در چه موارد اسهال حاد عفونی آنتی بیوتیک تجویز میشود ؟ آنتی بیوتیکها که بهترین انتخاب اول سیپروفلوکساسین ( 500 میلی گرم دو بار در روز  ) بمدت 3 تا 5  روز میباشد. در موارد زیر استفاده میشود.

1) اسهال خونی

2)  تب شدید

3)  اسهال مسافران

4)  وجود گلبول سفید در مدفوع

5)  بیمار اسهال شدید داشته باشد

6) بیمارانی که بیماری های ناتوان کننده مانند نارسایی قلبی، بیماری ریوی و ایدز دارند

7)  آزمایش مدفوع نشان دهنده انگل، عفونتهای باکتریایی جدی مانند شیگلا و C.difficile باشد

در کدام افراد جهت یپیشگیری اسهال مسافرتی آنتی بیوتیک توصیه میشود ؟

نقص ایمنی
کولیت اولسرو
هموکروماتوزیس
فقدان اسید معده

 آیا داروها نیز باعث اسهال حاد میشوند ؟  اسهال ناشی از دارو خیلی  شایع است . نشانه اسهال به وسیله دارو این است که اسهال خیلی زود بعد از شروع دارو ایجاد می شود. بعضی داروهایی که موجب اسهال می گردند عبارتست از :

آنتی اسید های حاوی منیزیم
مکمل های غذایی حاوی منیزیوم
داروهای ضد التهابی غیر استروئیدی
داروهای شیمی درمانی
آنتی بیوتیک ها
میزو پروستول
کینیدین
کلشی سین
متوکلوپرامید و سیزاپراید

کدام داروهای ضد اسهال کاربرد بیشتری دارد ؟

لوپرامید : بعضی از داروهای ضد اسهال مانند لوپرامید و دیفنوکسیلات  با شل کردن ماهیچه های روده کوچک و یا کولون اثر میکنند . این شل شدن موجب آهسته حرکت کردن جریان داخل روده شده و زمان بیشتری را در اختیار گذاشته که آب در داخل روده و کولون از مدفوع جذب شود. دل پیچه های ناشی از اسهال نیز با شل شدن ماهیچه ها از بین میرود . این داروها نباید در بیماری کولیت اولسرو و اسهال التهابی یا خونی مانند شیگلا و آمیب استفاده شود

بیسموت ساب سالیسیلات : بیسموت ساب سالیسیلات علاوه بر نقشی که در ریشه کن کردن هلیکوباکتر پیلوری دارد در اسهال مسافرتی و التهاب روده نیز موثر است . این دارو هم خاصیت آنتی بیوتیکی دارد و هم ضد التهابی و هم باعث کاهش ترشح روده میشود. این دارو موجب سیاه شدن مدفوع و زبان میشود .

اسهال مزمن

علل شایع اسهال مزمن چیست؟ 90 % موارد اسهال مزمن علل غیر عفونی دارد که شایع ترین آنها عبارتست از:

 IBS ( سندرم روده تحریک پذیر ) : IBS یکی از شایع ترین علل اسهال مزمن  سندرم روده تحریک پذیر است. هیچ التهابی وجود ندارد و در مدفوع خون دیده نمیشود.

عدم تحمل لاکتوز یا شیر  (فقدان آنزیم لاکتاز )  : در افراد فاقد آنزیم لاکتاز روده باریک،  مصرف شیر یا فراورده های شیری موجب اسهال می گردد. در این افراد به علت عدم وجود آنزیم لاکتاز ، قند لاکتوز در روده شکسته نمی شود لذا در بدن جذب نمی شود. لاکتوز هضم نشده به کولون می رسد و بر اساس خاصیت اسمزی مقدار زیادی آب را به کولون می کشد و منجر به اسهال می گردد. اگر چه لاکتوز شایعترین شکل سوء جذب قندهاست، دیگر قندهای غذا هم می توانند موجب اسهال شود مانند فروکتوز و سوربیتول.

بیماری التهابی روده (IBD) : بیماری کرون  و کولیت اولسرو با ایجاد التهاب روده  میتوانند  موجب اسهال مزمن التهابی شوند.

سرطان روده بزرگ : سرطان روده بزرگ میتواند هم موجب اسهال و هم موجب یبوست شود. اگر تومور راه عبور مدفوع را سد کند، این معمولأ منجر به یبوست می شود. در بعضی از مواقع  با وجود یک انسداد تومورال نشت مدفوع آبکی از پشت و اطراف تومور موجب اسهال می گردد. تومورهای قسمت انتهایی روده بزرگ منجر به مدفوع باریک می شود . تومورهای مقعد می تواند منجر به حس تخلیه ناکافی شود.

سوء جذب چربی ها :  سوء جذب چربی به هر دلیلی که باشد میتواند موجب اسهال مزمن شود مانند کاهش ترشحات لوزالمعده (پانکراس) که برای جذب طبیعی چربی لازم است.

بیماری سلیاک : سلیاک نوعی بیماری گوارشی مزمن است که در افراد حساس به گلوتن بروز می‏کند. گلوتن پروتئینی است که در غلاتی مثل گندم، جو  و چاودار پیدا می‏شود و با تأثیر بر پرزهای روده باعث کاهش جذب غذا و در نتیجه بروز علامتهای مختلف می‏شود . در این بیماری بعلت کاهش پرزهای روده باریک و در نتیجه کاهش سطح جذب، اسهال ایجاد میشود .

بیماریهای غدد مترشحه داخلی : برخی از بیماریهای غدد مترشحه داخلی ممکن است موجب اسهال شوند مانند پرکاری تیروئید ، کم کاری غده آدرنال (بیماری آدیسون)

سوء استفاده از ملین ها : یکی از علل اسهال ساختگی استفاده از ملین هاست.

  بیماریهای عفونی : ژیاردیا و زیاد رشد کردن باکتری در روده کوچک میتوانند موجب اسهال مزمن شوند.

آزمایشات مفید در ارزیابی اسهال مزمن چیست؟ در بررسی اسهال مزمن ممکن است پزشک از روشهای مختلف آزمایشگاهی، رادیولوژیکی و اندوسکوپی با توجه به شرح حال و شک بالینی استفاده کند.

سوء جذب چربی را میتوان با اندازه گیری میزان چربی در مدفوع جمع آوری شده ۷۲ ساعته تشخیص داد.

سوء جذب لاکتوز را میتوان با حذف شیر یا با انجام آزمایش تنفس هیدروژن تشخیص داد. ولی پر کاربرد ترین و مفید ترین روش تشخیصی قطع مصرف شیر و ارزیابی نتایج آن میباشد اگر با قطع مصرف شیر و فراورده های شیری اسهال و نفخ کم تر شود تشخیص اثبات میشود.

رشد بیش از حد باکتری در روده کوچک را می توان با کشت ترشحات قسمت ابتدایی روده باریک یا آزمایش تنفس هیدروژن تشخیص داد.

کم کاری غده فوق کلیوی و پرکاری غده تیروئید را می توان به وسیله اندازه گیری میزان خونی کورتیزول و هورمونهای تیروئید تشخیص داد.

بیماری سیلیاک را میتوان با آزمایشات سرولوژی  و نمونه برداری از روده کوچک تشخیص داد.

سرطان لوزالمعده یا پانکراتیت مزمن را میتوان با CT اسکن لوزالمعده تشخیص داد.

سرطان روده بزرگ را میتوان با کولونوسکوپی تشخیص داد.

کولیت اولسرو را میتوان با کولونوسکوپی و مطالعه نمونه برداری تشخیص داد.

ژیاردیا با آزمایش مدفوع یا بررسی ترشحات روده باریک تشخیص داده میشود.

اسهال مزمن چگونه درمان میشود ؟ درمان اسهال مزمن بستگی به علت آن دارد بطور مثال اسهال بیمار مبتلا به سلیاک با نخوردن گندم ، اسهال ناشی از شیر با نخوردن شیر ، اسهال ناشی از مصرف ملین با قطع آن ، اسهال ناشی از سرطان پانکراس و پانکراتیت مزمن با  تجویز آنزیم لوزالمعده ، اسهال ناشی از پرکاری تیروئید با تجویز داروی متیمازول ، اسهال ناشی از کم کاری غده آدرنال با تجویز کورتون ، اسهال ناشی از ژیاردیا با تجویز مترونیدازول یا تینیدازول ، اسهال ناشی از آنتی بیوتیک با قطع آنتی بیوتیک مسبب، اسهال ناشی از کولیت اولسرو با تجویز مسالازین، اسهال ناشی از کمبود املاح صفراوی با تجویز املاح صفراوی، اسهال ناشی از سرطان روده با جراحی و اسهال ناشی از سندرم روده تحریک پذیر با رفع نگرانی و داروهای ضد اسهال (لوپرامید ) بهتر میشود.

 

تعیین وقت اینترنتی
نام
تلفن شما (الزامی)
پیام شما
ارتباط با ما
    میدان ونک، خ ملاصدرا، خ پردیس شرقی، ساختمان پردیسان، پلاک 14، طبقه 5



  جواب دهی تلفن همه روزه از 9 صبح تا 9 شب
مراجعه و پذیرش حضوری فقط با تعیین وقت قبلی
نظر شما درباره این مطلب
نام :
پست الکترونیکی :
وب سایت :
متن :

تصویر :

برچسب ها :