انواع بیماری ها روده
1394/05/17 13:24

کولیت ‌اولسرو چیست ؟

 کولیت ‌اولسرو چیست ؟ کولیت ‌اولسرو بیماری است که در آن جدار داخلی روده بزرگ دچار التهاب مزمن می شود. کولیت ‌اولسرو یکی از دو تیپ اصلی بیماری ‌های التهابی روده میباشد تیپ دیگر بیماری التهابی روده کرون میباشد. در کولیت ‌اولسرو سیستم ایمنی بدن بصورت نامتناسب به سلولهای جدار داخلی روده بزرگ پاسخ داده و باعث ایجاد التهاب، زخم، خونریزی و اسهال می ‌شود. التهاب از قسمت راست روده شروع شده و بصورت یکنواخت بطرف بالاتر گسترش می یابد و ممکن است کل روده بزرگ را درگیر کند. بر عکس بیماری کراون که التهاب تمام ضخامت جدار روده را درگیر میکند در کولیت السرو التهاب سطحی بوده و بین قسمتهای درگیر نواحی سالم یافت نمیشود.

چه کسانی بیشتر به بیماری کولیت اولسرو مبتلا می شوند ؟ به علل ناشناخته این بیماری در کشورهای پیشرفته اسکاندیناوی شایعتر از ایران می باشد. کولیت‌اولسرو مردان و زنان را تقریبا به یک اندازه مبتلا می کند . کولیت اولسروز در هر سنی می تواند رخ دهد ولی بیماری در دو گروه سنی شایع تر است . شایعترین سن ابتلا 15 تا 30 سالگی است. پیک دوم شیوع سنی بعد از 70 سالگی میباشد.

چه عللی باعث ایجاد کولیت اولسروز می شود؟ علت بوجود آمدن کولیت اولسرو هنوز بخوبی مشخص نشده است . به نظر می ‌رسد دو عامل اصلی در ایجاد این بیماری مؤثر باشند : 1) زمینه ژنتیک 2) عوامل محیطی. در افرادی که از لحاظ ژنتیکی مستعدند عوامل محیطی مختلفی باعث تحریک سیستم ایمنی شده و سیستم ایمنی شخص بطور اشتباهی سلولهای جدار داخلی روده بزرگ را مورد حمله قرار میدهند . با توجه به اینکه در 10 تا 25% بیماران دچار کولیت ‌اولسرو، یکی از بستگان درجه اول مثل والدین یا خواهر و برادر بیمار دچار بیماری التهابی روده، کولیت‌اولسرو یا کرون، می باشد اهمیت نقش ژنتیک را در ایجاد بیماری تائید میکند . محققین بر این باورند که عوامل محیطی زیادی از جمله عفونت‌ها می توانند باعث ایجاد بیماری در افراد دارای زمینه ژنتیکی شوند. باکتری ‌هایی که به صورت معمول در روده همه انسانها زندگی می کنند ، می توانند نقش مهمی در ایجاد کولیت ‌اولسرو داشته باشند. این بیماری مسری نبوده از کسی به کس دیگری منتقل نمیشود و ارتباط به تغذیه نیز ندارد .

علایم و نشانه های کولیت اولسروز چیست؟ علائم بیماری کولیت اولسرو می تواند خفیف، متوسط یا شدید باشد و در طول زمان تغییر کند. بیماری دو مرحله دارد. مرحله شعله وری زمانی بکار برده می شود که علائم بیماری تشدید یا بیماری فعال شود. مرحله خاموشی یا رمیسیون زمانی بکار برده می شود که بیماری خاموش یا غیر فعال باشد. بطور کلی علایم به دو گروه تقسیم میشود 1) علایم روده ای 2) علایم خارج روده ای .

اسهال، دفع خون و بلغم ، خونریزی روده بزرگ ، دل پیچه ، درد شکم و فوریت دفع مدفوع از علایم روده ای میباشد. کم خونی ، تب و کاهش وزن نیز از عوارض درگیری روده ای میباشد. 10% بیماران از بدو بیماری و 25% در طول حیات خویش، دچار عوارض خارج روده ای میشوند. علایم خارج روده ای بر اساس ارگانهای گرفتار فرق میکند. بطور مثال خارش و قرمزی چشم ها ، آفت دهان ، درد و تورم مفاصل، ضایعات پوستی، پوکی استخوان ، سنگ کلیه ، کبد چرب ، زردی و . . .

بیماری کولیت اولسرو بر اساس شدت بیماری به سه مرحله خفیف ، متوسط و شدید تقسیم میشود.

علائم بیماری خفیف: اسهال خفیف کمتر از 4 بار در روز با یا بدون خون در مدفوع می باشد. در این بیماران ممکن است دل‌پیچه خفیف و دوره‌هایی از یبوست هم مشاهده شود. طپش قلب و تب وجود ندارد و ESR کمتر از 30 میباشد.

علائم بیماری متوسط: علایم این گروه از بیماران شامل اسهال خونی ( 4 تا 6 بار در روز ) ، کم‌خونی خفیف، دردخفیف تا متوسط شکم می ‌باشد.

علائم بیماری شدید: اسهال بیش از 6 بار در روز میباشد و درد شدید شکمی ، تب، بیحالی ، طپش قلب ، کم‌خونی و ESR بالای 30 وجود دارد.

بیماری برق‌آسای کولیت اولسرو چیست ؟ بیماران مبتلا به کولیت اولسرو ممکن است دچار اسهال شدید بیش از 10 بار در روز ، خونریزی روده، درد شدید و اتساع شکم، تب و بی اشتهایی شوند در واقع کولیت اولسرو برق آسا حالت خیلی شدید کولیت اولسرو میباشد که با افزایش گلبولهای سفید خون و درد شدید شکم مشخص میشود.

کولیت اولسرو کدام نواحی روده بزرگ را درگیر میکند ؟ بیماری کولیت اولسرو بر اساس قسمت های درگیری روده بزرگ به چند شکل دیده میشود.

                                                

پروکتیت اولسرو : بیماری محدود به رکتوم را پروکتیت اولسرو می نامند

کولیت دیستال : در 40 تا 50 درصد بیماران کولیت اولسرو التهاب محدود به نواحی رکتوم و سیگموئید میباشد. کولیت دیستال یا پروکتو سیگموئیدیت زمانی مورد استفاده قرار می گیرد که علاوه بر رکتوم ناحیه سیگموئید نیز درگیر باشد.

کولیت سمت چپ : در 30 تا 40 درصد بیماران التهاب تا خم طحالی دیده میشود. کولیت دیستال زمانی گفته می شود که التهاب تا خم طحالی پیشروی کرده باشد.

پان کولیت : در 20 درصد موارد التهاب همه جای روده را درگیر میکند. کولیت وسیع زمانیکه گفته می شود که بیماری تا کولون صعودی و سکوم پیشرفت کرده باشد.

یافته های آزمایشگاهی کولیت اولسرو چیست ؟ ممکن است در مدفوع بیماران کولیت اولسرو گلبولهای قرمز و سفید و در آزمایش خون آنها با توجه بشدت بیماری کم خونی ، کاهش آلبومین سرم ، افزایش ESR و اختلالات الکترولیتی مشاهده شود.

کولیت اولسرو چگونه تشخیص داده میشود ؟ تشخیص این بیماری براساس علائم و نشانه‌های بیماری، معاینه فیزیکی و نتایج آزمایشات تشخیصی مثل آزمایش خون، آزمایش مدفوع ، سیگوئیدوسکوپی و کولونوسکوپی می ‌باشد. تشخیص قطعی بیماری با مطالعه نمونه تهیه شده از مخاط راست روده و سایر قسمتهای درگیر کولون در افراد مبتلا به اسهال مزمن بیش از 4 هفته انجام میگیرد . تمامی بیماریهای دیگر که علایمشان شبیه کولیت اولسرو میباشد بایستی بررسی و رد شوند .

یافته های کولونوسکوپیک بیمارن مبتلا به کولیت اولسر چیست ؟ یافته های کولونوسکوپی با توجه به شدت التهاب متغیر و غیر اختصاصی است لذا نمونه برداری مخاط روده برای مطالعه بافتی جهت اثبات کولیت اولسرو الزامی است. اولین علامت غیر طبیعی در این بیماران کاهش و یا از بین رفتن شکل طبیعی عروقی است . در مرحله دوم شواهد التهاب مخاط بصورت قرمزی مشاهده میشود. در مرحله سوم شکنندگی مخاطی رویت میشود و در نهایت در مرحله چهارم خونریزی خودبخود و زخم مشاهده میشود       

                                       نمای طبیعی کولون

                                               

 

نمای کولونوسکوپی کولیت اولسرو : کاهش مناظر عروقی ، اریتم و ادم مخاطی، خونریزی خودبخود و زخم

کدام بیماریها علایم شبیه کولیت اولسرو ایجاد میکنند ؟

1) کولیت های عفونی مانند آمیب هیستولتیکا ، شیگلا، سالمونلا، کامپیلوباکتر، یرسینیا ، کلستریدیوم دیفسیل ، سل ، گونوره و سایتومگالو ویروس

2) بدخیمی ها مانند سرطان روده بزرگ، لنفوم

3) دیورتیکولیت، کولیت ایسکمیک ، کولیت ناشی از پرتودرمانی وکولیت دارویی

4) کراون و سایر بیماریهای التهابی روده

5) زخم منفرد رکتوم

عوارض حاد روده ای کولیت اولسرو چیست ؟

خونریزی شدید روده : در 10 درصد موارد خونریزی روده شدید بوده و در 3 درصد موارد منجر به جراحی برداشتن روده میشود

کولیت برق آسا و مگاکولون توکسیک : بیماران مبتلا به کولیت اولسرو ممکن است دچار اسهال شدید بیش از 10 بار در روز ، خونریزی روده، درد شدید و اتساع شکم، تب و بی اشتهایی شوند. اگر قطر کولون عرضی بیش از 6 سانتی متر و سکوم بیش از 9 سانتی متر شود مگاکولون توکسیک گفته میشود که وضعیت اورژانسی و خطرناک میباشد و در بیمارانی که التهاب شدید دارند مشاهده می شود. در این حالت التهاب روده آنقدر شدید است که باعث اتساع روده و نازک و شکننده شدن جدار آن می شود که ممکن است در نهایت باعث پارگی یا سوراخ شدن روده بزرگ گردد.

سوراخ شدن روده : این عارضه بیشتر در بیماران مبتلا به مگاکولون توکسیک اتفاق می افتد و در 50 درصد موارد با مرگ و میر همراه است.

عوارض مزمن روده ای کولیت اولسرو چیست ؟

تنگی روده : در 10 درصد بیماران در اثر التهاب مکرر روده ، تنگی خوشخیم ایجاد میگردد. اغلب تنگی ها در ناحیه سیگموئید اتفاق می افتد. جهت اطمینان از بدخیم نبودن بایستی از محل تنگی روده نمونه برداری و مطالعه شود.

سرطان روده : بیماران مبتلا به کولیت اولسرو در خطر سرطان روده میباشند. عوامل خطری که در ابتلای فرد به بدخیمی روده مؤثر است عبارتند از مدت بیماری و وسعت درگیری روده . بیماران مبتلا به کولیت سراسری ، خطر ابتلا به بدخیمی روده از همه بیشتر است. احتمال بدخیمی در این گروه از بیماران نسبت به جمعیت عادی حدود 8 سال بعد از شروع بیماری افزایش می یابد. 20 سال بعد از شروع بیماری احتمال بدخیمی روده در حدود 5 تا 10% و 30 سال بعد از شروع آن 12 تا 20% می شود ولی در در بیمارانی که دچار کولیت سمت چپ هستند خطر ابتلا به بدخیمی روده 12 تا 15 سال بعد از شروع علائم افزایش می یابد. در تمامی بیماران مبتلا به کولیت سراسری 8 سال و کولیت سمت چپ 12 سال بعد از شروع بیماری جهت بررسی کانسر کولونوسکوپی و تهیه نمونه برداری شروع و بصورت دوره ای ادامه می یابد تا در صورت پیدا شدن شواهد بدخیمی روده بزرگ بیمار با جراحی برداشته شود.

درگیری ارگانهای خارج روده ای کولیت اولسرو چگونه است ؟ کولیت‌اولسرو می ‌تواند باعث التهاب در سایر نقاط بدن غیر از روده نیز بشود. برخی از علایم خارج روده ای با فعالیت بیماری روده ای ارتباط دارند و موقع فعال بودن التهاب روده ظاهر میشوند ولی بعضی از عوارض خارج روده ای هیچ ارتباطی به فعالیت روده ای ندارند و ممکن است قبل ، همزمان و یا بعد از درگیری رودهای ظاهر شوند.

درگیری اسکلتی عضلانی: درگیری اسکلتی عضلانی از شایع ترین تظاهرات خارج روده ای است. گاهی التهاب مفاصل بزرگ محیطی مانند زانوها رخ میدهد که با فعالیت روده ای بیماری ارتباط دارد. گاهی درگیری مهره های کمری دیده میشود که بصورت دردهای صبحگاهی همراه با خشکی مفاصل تظاهر میکند و هیچ ارتباطی با فعالیت روده ای ندارد . پوکی استخوان و شکستگی خودبخود استخوانی در کولیت اولسرو شایع تر است.

درگیری پوستی : چند نوع درگیری پوستی در بیماریهای التهابی روده دیده میشود که یکی از آنها اریتم ندوزوم نامیده میشود که در 10 درصد بیماران کولیت اولسرو دیده میشود . اریتم ندوزوم ضایعات پوستی قرمز رنگ و دردناک به اندازه 1 تا 5 سانتی متر هستند که معمولا در ساق و مچ پاها و یا جاهای دیگر دیده میشود. این ضایعات در مواقع فعال بودن درگیری روده ای ظاهر میشود. اریتم ندوزوم در کراون بیشتر از کولیت اولسرو دیده میشود.

 

                                                               اریتم ندوزوم

یکی دیگر از ضایعات پوستی کولیت اولسرو پیودرماگانگروزوم میباشد که به‌ صورت زخم یا ترشح چرکى که در بیشتر موارد استریل است، تظاهر پیدا مى‌کند این ضایعه هیچ ارتباطی به فعالیت روده ای ندارد.

 

                                                                      پیودرماگانگروزوم

درگیری چشمی : بیماریهای التهابی روده می تواند باعث التهاب چشم شود که شایع ترین آنها یووئیت و اپی اسکلریت میباشد و با درد ، قرمزی و مشکلات بینایی تظاهر میکند.

 

درگیری کبدی : کبد در نیمی از بیماران مبتلا به بیماریهای التهابی روده درگیر میشود که شایع ترین نوع آن کبد چرب میباشد.

درگیری سیستم صفراوی : از دیگر موارد التهاب خارج روده ای که در 2 تا 3 درصد بیماران اتفاق می ‌افتد، التهاب مجاری صفراوی است که می ‌تواند موجب یک بیماری کبدی به نام کلانژیت اسکروزان اولیه ‌شود که به اختصار PSC گفته میشود در این بیماری ، در قسمتهای مختلف مجاری صفراوی، تنگی و گشادشدگی هایی ایجاد میگردد و بیماران بطور مکرر دچار عفونت مجاری صفراوی ، تب ، زردی چشم ، درد شکم و گاهی خارش میشوند.

 

این عارضه با فعالیت روده ای ارتباط ندارد. اگر یک بیمار مبتلا به کولیت اولسر دچار زردی چشم و آلکالن فسفاتاز بالا شود باید این عارضه یعنی کولانژیت صفراوی اولیه بررسی شود . بهترین روش بررسی کولانژیت صفراوی اولیه انجام MRCP و یا ERCP میباشد. اگر در یک شخصی، بیماری کولانژیت صفراوی اولیه اثبات گردد ولی سابقه کولیت اولسرو نداشته باشد باید کولیت اولسرو با کولونوسکوپی و تهیه بیوپسی و مطالعه بافتی بررسی شود. شایع ترین زمینه کولانژیت اسکلروزانت اولیه کولیت اولسرو میباشد. در 10 تا 35 درصد بیماران مبتلا به بیماریهای التهابی روده سنگ کیسه صفرا یافت میشود

درگیری کلیوی : سنگ کلیوی نیز در بیماران مبتلا به بیماریهای التهابی روده شایع تر است این بیماران مستعد سنگ اگزالات کلسیم و اسید اوریک میباشند.

حوادث عروقی : شیوع لخته بستن خون در وریدها و شریان بیماران مبتلا به کولیت اولسرو بیشتر میباشد.

کولیت اولسرو چگونه درمان میشود ؟ پس از تشخیص قطعی بیماری کولیت اولسرو بر اساس شدت التهاب و وسعت درگیری درمان مناسب انتخاب میشود . درمان دو مرحله دارد . در مرحله اول قصد پزشک خاموش کردن بیماری فعال میباشد و پس از القای بهبودی در مرحله دوم درمان نگه‌دارنده می باشد. در نهایت علایم بیماری و التهاب فروکش کرده و کیفیت زندگی فرد بهبود می‌یابد. دارو هایی که به صورت شیاف مورد استفاده قرار می گیرند فقط به رکتوم و سیگموئید می ‌رسند، در حالی که تنقیه تا خم طحالی روده بزرگ هم اثر دارد. در برخی از بیماران ممکن است نیاز به تجویز داروی خوراکی نیز باشد. در کولیت سمت چپ و پان کولیت ، گستردگی درگیری روده بزرگ بیشتر بوده و نیازمند داروهای خوراکی هستند.

دارو هایی که برای درمان کولیت اولسرو استفاده میشود عبارتست از : ترکیبات 5- ASA ( مانند سولفاسالازین ، مسالازین ، آساکول و پنتازا )، پردنیزولون ، آزاتیوپرین ، سیکلوسپورین و انفلکسیماب .

در بیماران مبتلا به کولیت اولسراتیو دیستال، تجویزشیاف یا انمای ترکیبات 5- ASA و یا هیدروکورتیزون برای درمان هر دو شکل خفیف و متوسط ارجح است. استفاده از روش رکتوم ( شیاف یا انما ) نسبت به مصرف خوراکی سریعتر اثر می کند. در بیمارانی که نمی‌خواهند یا نمی‌توانند شکل رکتال5-ASA را تحمل کنند یا به شکل شدیدتر بیماری مبتلا هستند، شکل خوراکی5- ASA توصیه می‌شود. پس از خاموش شدن بیماری کولیت اولسراتیو، درمان نگه‌دارنده در کاهش خطر عود بیماری مفید است. از آنجا که کورتیکواستروییدها اثرات ضدالتهابی قابل‌توجهی دارند، اشکال مختلف رکتال، خوراکی و تزریقی این ترکیبات برای درمان کولیت ‌اولسراتیو فعال تجویز می‌شوند. انتخاب این گروه دارویی بستگی به شدت و وسعت بیماری دارد. کورتیکواستروییدها در درمان‌های نگهدارنده جایگاهی ندارند، زیرا مصرف طولانی مدت آنها با عوارض جانبی زیادی همراه است..استروییدهای خوراکی نظیر پردنیزون معمولا در بیمارانی تجویز می‌شوند که به انواع فعال متوسط تا شدید کولیت ‌اولسراتیو مبتلا ‌هستند. کورتیکواستروییدهای وریدی در بیماران بستری مبتلا به کولیت اولسراتیو فعال شدید یا فولمینانت تجویز می‌شود. بیمارانی که با داروهای رایج کولیت اولسرو مانند 5- ASA بهبود نیابد یا بیمار به کورتیکواستروئیدها وابسته ‌شود و در صورت قطع این داروها مجدداً علائم بیماری بروز کند، کولیت اولسروی مقاوم گفته می شود. بیشتر این دسته از بیماران به داروهای سرکوب کننده ایمنی مثل آزاتیوپرین پاسخ می دهند. آزاتیوپرین خاصیت تعدیل‌کنندگی واکنش دستگاه ایمنی را دارد و شروع اثر آنها در حدود سه ماه طول می‌کشد، بنابراین برای القای خاموشی بیماری تجویز نمی‌شوند. این داروها به عنوان درمان نگهدارنده در بیمارانی که با وجود دریافت دوز کافی 5-ASA دچار عودهای مکرر می‌شوند یا آنان که تحمل دارویی نسبت به درمان با 5-ASA را نداشته‌اند، توصیه می‌شوند.

سیکلوسپورین، یک داروی سرکوب‌کننده دستگاه ایمنی است که برای درمان انواع شدید و راجعه کولیت اولسراتیو بکار میرود . سیکلوسپورین به تنهایی به عنوان درمان نگهدارنده موثر نیست، اما تجویز آن همراه با آزاتیوپرین برای مدت چند ماه به طور قابل‌توجهی در جلوگیری از عود بیماری موثر است.

اینفلکسیماب، برای بیمارانی که به سایر درمان‌های معمول پاسخ نداده‌اند بکار می رود .

در کدام موارد کولیت اولسرو درمان جراحی انجام میشود ؟

وجود علائم با وجود مصرف مقادیر بالای استروئیدها

وابستگی به استروئیدها (بروز مجدد علائم در صورت قطع این داروها)

بدتر شدن بیماری یا بروز عوارض جدید با وجود مصرف حداکثر دوز داروها

بروز عوارض خطرناک ناشی از داروها

بروز حالات پیش بدخیمی یا بدخیمی در روده بزرگ

اگرچه داروها درمان اصلی بیماری کولیت ‌اولسرو هستند ولی جراحی هم می ‌تواند در بهبود علائم، درمان عوارض و بهبود کیفیت زندگی بسیار مهم باشد و حتی در برخی شرایط می ‌تواند باعث نجات زندگی بیمار گردد. حدود 30% بیماران کولیت ‌اولسرو در نهایت بعد از 15 تا 25 سال از گذشت بیماری نیازمند کولکتومی می ‌شوند. نیاز به جراحی بسته به میزان درگیری متفاوت است؛ در حدود 9% کسانی که دچار التهاب قسمت های انتهایی روده هستند و 35% کسانی که دچار پان‌کولیت هستند در طول 5 سال از زمان تشخیص نیازمند کولکتومی می ‌شوند. روش های متعدد جراحی برای بیماران مبتلا به کولیت‌اولسرو وجود دارد که همه آنها می ‌توانند کیفیت زندگی فرد را بهبود داده و احتمال بدخیمی روده بزرگ را کاهش دهند،

 

در چه مواردی جراحی اورژانس لازم میشود ؟

سوراخ شدن روده بزرگ

خونریزی وسیع داخل روده بزرگ

کولیت اولسرو ناگهانی و حاد

مگاکولون توکسیک

جراحی استاندارد برای کولیت اولسرو پروکتوکولکتومی (برداشتن روده بزرگ و رکتوم ) می‌باشد. برخلاف بیماری کرون که ممکن است بعد از جراحی عود کند، کولیت اولسرو وقتی که کولون برداشته می‌شود درمان می‌شود.

آیا بیماران مبتلا به کولیت اولسرو میتوانند باردار شوند ؟ فعالیت بیماری در حین حاملگی بستگی به وضعیت بیماری در زمان باردار شدن دارد. وضعیت بیماری در حدود دو سوم بیماران در حین بارداری در همان وضعیتی باقی خواهد ماند که در زمان باردار شدن بوده است. بنابراین پزشکان توصیه می ‌کنند که بیماران زمانی باردار شوند که بیماری آنها کنترل شده باشد.

تعیین وقت اینترنتی
نام
تلفن شما (الزامی)
پیام شما
ارتباط با ما
    میدان ونک، خ ملاصدرا، خ پردیس شرقی، ساختمان پردیسان، پلاک 14، طبقه 5



  جواب دهی تلفن همه روزه از 9 صبح تا 9 شب
مراجعه و پذیرش حضوری فقط با تعیین وقت قبلی
نظر شما درباره این مطلب
نام :
پست الکترونیکی :
وب سایت :
متن :

تصویر :

برچسب ها :