1394/05/21 14:26

سنگ کیسه صفرا


سنگ کیسه صفرا

 

 

کیسه صفرا چیست ؟ کیسه صفرا یک ارگان گلابی شکل است که زیر کبد در قسمت فوقانی راست شکم قرار دارد . کبد صفرا را تولید می کند و صفرا ی تولید شده در کیسه صفرا ذخیره میشود. مجاری صفراوی، صفرای تولید شده را از کبد به کیسه صفرا و روده ها منتقل می کنند . مایع زرد رنگ صفرا  ترکیبی از مواد متنوع شامل آب ، کلسترول، پیگمانها  و املاح صفراوی است . روده ها برای هضم چربی  به آن نیاز دارند .



                                  

سنگهای صفراوی چگونه بوجود می آیند ؟ در حالت طبیعی صفرا از کبد ترشح شده و از راه مجاری صفراوی به روده ها ریخته می شود. کیسه صفرا کار انبار کردن و غلیظ کردن صفرا را بر عهده دارد. وقتی شخص غذا می خورد کیسه صفرا با انقباض خود مقدار زیادی صفرا را وارد روده می کند تا به هضم چربیها کمک کند. گاهی به علت اختلال در ترکیب مواد موجود در صفرا، غلضت کلسترول بالا رفته و غلضت املاح صفراوی کم شده و زمینه  مساعد برای تشکیل بلورها در صفرا ایجاد می شود. بلورهای کلسترولی بزرگتر شده و به هم می پیوندد و سنگ صفراوی تشکیل می شود. رسوب تدریجی بلورهای کلسترول بر روی یکدیگر منجر به پیدایش سنگ های صفراوی کلسترولی می شود.

شیوع سنگ های کیسه صفرا چقدر است ؟ میزان شیوع سنگ های کیسه صفرا در خانم‌ها سه برابر آقایان است. به صورتی که از هر پنج زن یک تن مبتلا به این عارضه می‌شود.

سنگهای صفراوی چند نوع می باشد ؟

1-  سنگهای کلسترولی

2-   سنگهای مخلوط کلسترل و پیگمانته

3-  سنگهای پیگمانته

80% سنگهای کیسه صفرا ماهیت کلسترولی دارند و 20 %  پیگمانته می باشند که مرکب از املاح کلسیم و به ویژه بیلی روبینات کلسیم هستند.

علائم سنگهای صفرا چیست ؟ بسیاری از افراد مبتلا به سنگ کیسه صفرا هیچگونه علامتی ندارند و از بیماری خود بی اطلاعند و مدت ها بدون آن که علامت مهمی از خود نشان دهد یا مزاحمتی فراهم آورد، باقی می ماند با این وجود تا حدود نیمی از افراد یکی از علائم و یا عوارض ذیل را تجربه می کنند.

مشخص ترین علامت سنگ صفراوی درد متناوب قسمت بالا و راست شکمی است که کولیک صفراوی گفته می شود  کولیک صفراوی دردی است که معمولا بعد از غذا بدنبال انقباض کیسه صفرا ایجاد می شوند . در طی این مراحل سنگ صفراوی ممکن است در دهانه گردن کیسه صفرا یا مجرای صفراوی اصلی قرار گیرد . این وضعیت باعث دردهای متناوب و اغلب شدید در ناحیه میانی یا راست بالای شکم و حتی شانه راست و در پاره ای موارد زیر دنده ها گردد . این دردها بین چند دقیقه تا چند ساعت بطول می انجامد. این دردها ممکن است به دنبال مصرف یک غذای چرب و خوردن مقادیر زیادی غذا بعد از یک دوره گرسنگی طولانی و حتی گاهی به دنبال یک غذای معمولی ایجاد شود. به طور معمول، درد در دو الی چهار ساعت بعداز صرف غذا شروع می شود ولی گاهی بلافاصله بعد از مصرف غذا هم ظاهر می شود. گاهی درد با تهوع  و استفراغ همراه است. بسیاری اوقات با مصرف غذاهای چرب و سنگین، تخم مرغ، شکلات، کاکائو، شیرینی های خامه ای درد شروع شده یا شدت می یابد.

از علایم دیگر سنگ کیسه صفرا تهوع و استفراغ  می باشد که گاهی همراه با درد شکم رخ میدهد. اگر سنگ کیسه صفرا دچار عوارض شود علایم دیگری مانند تب و زردی دیده میشود. گاهی اوقات سنگها باعث التهاب کیسه صفرا می گردند . این حالت باعث دردهای مداوم ( بیش از 5 ساعت ) در ناحیه راست بالای شکم همراه با تب می گردد. هنگامیکه سنگ صفراوی بطور پایدار در مجاری صفراوی قرار گیرد جریان صفرا مسدود گردیده و صفرا به روده هدایت نمی گردد و باعث زردی میشود .

عوامل مستعد کننده  ایجاد سنگ های صفراوی کلسترولی چیست ؟

   افزایش سن

   جنس مونث

   ژنیتک

   حاملگی

   چاقی

   کاهش وزن سریع

   قرص های ضد بارداری

   مرض قند

   سیروز صفراوی اولیه

   رژیم غذایی پرچرب

   آسیب طناب نخاعی

   افزایش تری گلیسیرید خون

   بیماری های روده کوچک و یا برداشتن آن در طی عمل جراحی

   تغذیه وریدی طولانی مدت، روزه گرفتن، بارداری و ...

   مصرف کلوفیبرات ، سفتریاکسون و یا اکتروتاید

   کاهش فعالیت فیزیکی

عوامل موثر در ایجاد سنگ های پیگمانته چیست ؟

ژنیتک

همولیز مزمن

سیروز الکلی

سن بالا

عفونت مزمن سیستم صفراوی یا عفونت انگلی

بیماری کیستیک فیبروزیس

بیماری انتهای روده باریک ( بیماری کرون ) و یا برداشتن آن 

روش تشخیص سنگهای صفراوی چیست؟  پزشک با گرفتن شرح حال و معاینه بیمار مشکوک به سنگ کیسه صفرا می شود و با استفاده از پاراکلنیک مانند سونوگرافی وجود سنگ اثبات میشود سونوگرافی بهترین روش بررسی سنگ کیسه صفراست . سونوگرافی حساسیت 95 % برای پیدا کردن سنگ کیسه صفرا دارد و روش ارزان ، سریع و قابل دسترس و  بی خطر می باشد . با این روش علاوه بر اطلاع از تعداد ، محل و اندازه سنگ سیستم صفراوی ، آناتومی کیسه صفرا و مجاری صفراوی مورد بررسی قرار می گیرد.

  

سونوگرافی دو عیب دارد  اول اینکه حساسیت آن در افرا چاق و نفاخ بعلت وجود بافت چربی و گاز روده، مقداری کمتر است و دوم اینکه حساسیت آن برای کشف سنگ مجرای مشترک صفراوی فقط 50 % می باشد و روش دقیقی برای رد سنگ مجاری صفراوی محسوب نمی شود.

برای بررسی سنگ مجاری صفراوی روشهایMRCP و اندوسونوگرافی دقیق تر می باشد. چون اغلب سنگهای کیسه صفرا از جنس کلسترولی می باشد در عکس معمولی شکم رویت نمی شود و فقط 10 تا 15 % سنگ های کیسه صفرا با گرافی ساده شکم قابل مساهده میباشد ماهیت این سنگها پیگمانته می باشد.

راه معالجه سنگ کیسه صفرا چیست؟ از آنجائی که بسیاری از افراد واجد سنگ کیسه صفرا دچار علائم و عوارض آن نمی گردند نیازی به اتخاذ روش درمانی نیست . اگر سنگ کیسه صفرا بدون علامت است و بطور اتفاقی کشف شده است بجز موارد خاصی نیاز به معالجه ندارد . بهترین درمان خارج کردن کیسه صفرا و سنگهای درون آن بوسیله عمل جراحی است که به دو روش عمل جراحی لاپاراسکوپی و عمل باز قابل انجام می باشد. امروزه توصیه می شود عمل جراحی با استفاده از لاپاراسکوپ انجام گیرد. لاپاراسکوپ وسیله ای است لوله مانند، که آنرا از سوراخ کوچکی که روی شکم ایجاد می کنند، وارد شکم بیمار کرده، و امکان دیدن و خارج کردن کیسه صفرا را فراهم می سازد .

درمان جراحی در این موارد ضرورت خواهد داشت :

1- دردهای شکمی مکرر که زندگی فرد را مختل سازد .

2- سنگهای بزرگتر از 20 میلی متر

3- وقوع یکی از عوارض مرتبط با سنگ صفراوی مانندکله سیستیت  (التهاب کیسه صفرا ) و پانکراتیت (التهاب لوزالمعده)

4- افراد خاصی مانند شغل خلبانی

5-رسوب کلسیم در جدار کیسه صفرا

 

آیا امکان درمان سنگهای کیسه صفرا بدون عمل جراحی هست ؟ روش درمانی غیرجراحی نحلال طبی سنگ صفرا با استفاده از دارو  است. فقط در موارد مخصوص از روش انحلال طبی استفاده می شود.

1-  فقط در حل کردن سنگهای کلسترولی موثر است و در سنگهای پیگمانته موثر نیست 

2-  برای سنگهای زیر 10 میلی متری کلسترولی بخصوص 3 تا 5 میلیمتری موثر است. سنگها با قطر یک سانتی متری یا بزرگتر حل نمی شوند .

3-   اگر کیسه صفرا بعلت التهاب مزمن قدرت انقباض خود را از دست داده باشد ، فایده نمی کند.

اگر در بیماران انتخاب شده یعنی افراد دارای سنگ کلسترولی کمتر از 10 میلی متری بدون سابقه عوارض التهابی و با عملکرد مناسب کیسه صفرا داروی اورسودیوکسی کولیک اسید  (UDCA) بمدت شش ماه تا دو سال تجویز شود فقط پنجاه درصد سنگها حل می شوند و اگر اندازه سنگ ها کمتر از 5 میلی متر باشد در 70% موارد حل می شود ولی در پنجاه درصد بیماران پس از قطع درمان،  مجدداً سنگ کیسه صفرا پیدا می کنند.  چنانچه سایز سنگ پس از 6 ماه مصرف دارو کاهش نیابد ادامه درمان سود بخش نخواهد بود .

عوارض سنگ کیسه صفرا چیست ؟

   کولیک صفراوی

   التهاب حاد کیسه صفرا

   سیاه شدن کیسه صفرا

    سوراخ شدن کیسه صفرا

   انسداد مجاری صفراوی

   التهاب چرکی مجاری صفراوی

   التهاب حاد لوزالمعده

   ایجاد فیستول، و وارد شدن سنگ در داخل روده و مسدود کردن روده باریک

کله سیستیت چیست ؟  به عفونت یا التهاب کیسه صفرا  کله سیستیت گفته میشود و در ۹۰٪ موارد  بعلت سنگ کیسه صفرا ایجاد می شود.  علایم سه گانه 1- درد قسمت راست و بالای شکم  2- تب  3-  افزایش تعداد گلبولهای سفید خون مطرح کننده کله سیستیت حاد می باشد. در 10 درصد موارد علت التهاب حاد کیسه صفرا سنگ نمیباشد که این موارد خطرناکتر از کله سیستیت ناشی از سنگ میباشد. در سونوگرافی ضخامت بیش از 4 میلی متر جدار کیسه صفرا مطزح کننده التهاب میباشد.

                            

کولانژیت چیست ؟ به التهاب یا عفونت مجرای صفراوی انتقال دهنده صفرا به روده کوچک را  کلانژیت می گویند. علایم سه گانه تب، زردی و درد قسمت راست و بالای شکم که اصطلاحا تریاد شارکو نامیده می شود مطرح کننده کولانژیت می باشد. در صورت اضافه شدن گیجی و افت فشار خون پیش اگهی بدتر میشود.

با سونوگرافی در  50درصد موارد میتوان سنگ مجرای صفراوی مشترک و در 75 درصد موارد اتساع مجرا را پیدا کرد ولی حساسیت روشهای دیگر مانند ایندو سونوگرافی و MRCP برای پیدا کردن سنگ مجاری صفراوی بیشتر میباشد.  ERCP هم جنبه تشخیصی و هم درمانی دارد. با این روش میتوان سنگ مجرا را پیدا و  حارج کرد.

                                           

کله سیستکتومی (برداشتن کیسه صفرا) درمان انتخابی سنگ کیسه صفرا و کله سیستیت حاد می‌باشد. کله سیستکتومی با لاپاراسکوپ امروزه بهتر از کله سیستکتومی با جراحی باز است. در موارد کولانژیت ابتدا  با روش ERCP سنگ مجرای صفراوی برداشته و راه جریان صفرا باز و برقرار می شود و بعدا کیسه صفرا با جراحی برداشته می شود. البته در هردو حالت کله سیستیت و کولانژیت ،  آنتی بیوتیک مناسب وریدی تجویز میشود.

                                        

توصیه غذایی برای پیشگیری از  تشکیل سنگ کیسه صفرا  چیست ؟

 
در صورت چاقی بصورت تدریجی و آرام  وزنتان را کاهش دهید ( حدود 7% طی 6 ماه تا 12 ماه )
مصرف چربی حیوانی را محدود کنید و از خوردن غذاهای سرخ ‌شده خودداری کنید.  بهتر است از چربی های گیاهی و غیراشباع به ویژه روغن زیتون به عنوان جایگزینی برای چربی های حیوانی استفاده کرده، و غذاهای گیاهی را به میزان بیشتری در رژیم غذایی خود بگنجانند.
میوه‌ و سبزیجات تازه بیشتر مصرف کنید
مصرف گوشت سفید به‌خصوص مرغ و ماهی را به گوشت قرمز ترجیح دهید .
از غلات کامل و نان های سبوس دار استفاده کنید.
مصرف شیرینی، کیک و بیسکویت را به حداقل برسانید.
مصرف سوسیس، غذای کنسرو شده در روغن، سس های خامه دار و مایونز را محدود کنید
در صورتی که کیسه صفرا تنبل شده باشد، دریافت متوسط چربی برای تحریک انقباض آن و ممانعت از رکود صفرا، مطلوب خواهد بود.
تعیین وقت اینترنتی
نام
تلفن شما (الزامی)
پیام شما
ارتباط با ما
    میدان ونک، خ ملاصدرا، خ پردیس شرقی، ساختمان پردیسان، پلاک 14، طبقه 5



  جواب دهی تلفن همه روزه از 9 صبح تا 9 شب
مراجعه و پذیرش حضوری فقط با تعیین وقت قبلی
نظر شما درباره این مطلب
نام :
پست الکترونیکی :
وب سایت :
متن :

تصویر :

برچسب ها :