1394/05/20 21:29

بیماری سلیاک

بیماری سلیاک ( انتروپاتی حساس به گلوتن )

این بیماری در نتیجه ترکیب 4 فاکتور زیر حادث می گردد:
• استعداد ژنتیکی 
• قرار گیری تحت معرض گلوتن
• تاثیرات و عوامل موثر محیطی 
• پاسخ اتوایمیون
گلوتن به بخش های پپتیدی ویژه پروتئین های مشخصی ( پرولامین  ها ) گفته می شود که در گندم ، چاودار و جو بارلی یافت می شود و در گندم گلوتنین ها و گلیادین ها ، در چاودار سکالین و در جوبارلی هوردین ها می باشند.
این پپتیدها عموماً نسبت به هضم مقاوم می باشند ؛ در افراد سالم  بی خطر بوده ولی در افراد مبتلا به بیماری سلیاک این پپتیدها ی دست نخورده در لومن روده شروع کننده پاسخ های التهابی خواهند بود که منجر به مسطح شدن پرزهای روده و اختلال در کریپت های سلول های روده ای می گردند.
عدم تحمل گلوتن ؛در ارتباط با افرادی کاربرد دارد که دارای علائم بوده و می توانند مبتلا به بیماری سلیاک باشند و یا این بیماری را نداشته باشند. 
حساسیت به گلوتن ؛ در ارتباط با مواردی است که فرد علائم غیر اختصاصی را داشته ولی فاقد پاسخ های ایمنی مرتبط با بیماری سلیاک و آسیب های روده ای متعاقب آن می باشد. علائم مرتبط با این دو حالت ، تهوع ،کرامپ های شکمی و اسهال بدنبال مصرف گلوتن می باشد.
افرادی که علائم فوق را نشان می دهند نباید بدون تشخیص قطعی با روش های اختصاصی ، رژیم فاقد گلوتن را بعنوان درمان برگزینند چرا که :
1) این علائم ممکن است در نتیجه یک بیماری زمینه ای دیگر ایجاد گردیده باشد که رژیم عاری از گلوتن برای این بیماری درمان محسوب نگردد.
2) بعد از رعایت رژیم عاری از گلوتن در طول ماه ها و سال ها ، تشخیص بیماری سلیاک بسیار دشوار می باشد.
3) رژیم عاری از گلوتن رژیم غذایی بسیار محدود کننده و گران قیمت می باشد.

پاتوفیزیولوژی
درموارد درمان نشده ، پاسخ ایمنی و التهابی خیلی شدید منجر به آسیب موکوزای روده و کاهش ترشحات عادی و عملکرد هضمی و جذبی خصوصاً در بالای روده کوچک می شود. دی ساکاریدازها و پپتیدازهای سلول های پرزها که برای هضم لازمند و ناقلین مورد نیاز برای انتقال مواد مغذی به داخل جریان خون ، کاهش می یابند.
آتروفی و مسطح شدن پرزها ، جذب درشت مغذی ها و ریزمغذی ها را به خطر می اندازد . این بیماری ابتدا قسمت های بالایی و میانی روده کوچک را تحت تاثیر قرار می دهد ، اگر چه قسمت های دور تر هم ممکن است در گیر شود. به علت تنوع علایم ، سلیاک خیلی دیر تشخیص داده می شود و اغلب موارد سال ها با بیماری دیگری مثل روده تحریک پذیر ، کمبود لاکتاز ، بیماری کیسه صفرا یا سایر اختلالاتی که لزوماً دستگاه گوارش را درگیر نمی کند ، اشتباه گرفته می شود. شیوع این بیماری امروزه 1 مورد به ازای هر 133 نفر در امریکا در نظر گرفته می شود ، این بیماری در هر سنی از نوزادی تا نوجوانی می تواند علائم خود را نشان دهد ولی اوج تشخیص در دهه 4 تا 6 زندگی اتفاق می افتد. این بیماری ممکن است زمانی که نوزاد شروع به مصرف غلات حاوی گلوتن می کند نمایان شود و ممکن است تا بزرگسالی بروز نکند و هنگامی که تحت یک عامل تحریک کننده مثل جراحی دستگاه گوارش ، استرس ، حاملگی و عفونت ویروسی قرار گیرد ، یا هنگامی که برای مشکل دیگری تحت ارزیابی قرار می گیرد خود را نمایان کند. 20 ٪ موارد بعد از سن 60 سالگی تشخیص داده می شود . بروز در کودکان بیشتر علائم کلاسیک دستگاه گوارش مثل اسهال ، استئاتوره ، مدفوع بدبو ، نفخ شکمی ، آپاتی و وزنگیری ضعیف را شامل می شود . بروز در زمان بزرگسالی بیشتر با اختلالات خود ایمنی و التهابی ، خستگی عمومی ، از دست دادن وزن و پی آمدهای سوء جذب مثل کم خونی ، استئوپروز و کوآگولوپاتی مرتبط با ویتامین K و درموارد نادری بدخیمی های دستگاه گوارش همراه است.
تظاهرات و اختلالات مرتبط با بیماری سلیاک تغذیه ای :
کم خونی ( آهن یا فولات ، ندرتاً B12 ) ، استئومالاسی ، استئوپنی ، شکستگی ها ( کمبود ویتامین D ، جذب ناکافی کلسیم ) ، اختلال انعقاد خون ( کمبود ویتامین K ) هیپوپلازی مینای دندان ، به تاخیر افتادن رشد ، به تاخیر افتادن بلوغ ، کم وزنی ، کمبود لاکتاز
تظاهرات خارج روده ای :
بی حالی ، آرتریت و آرترالژی ، درماتیت هرپتی فورمیس ، عقیمی ، افزایش خطر سقط جنین ، سنگ صفراوی ، هپاتیت ، عوارض عصبی ( فلج ، تشنج و پلی نوروپاتی ) ، سندرم های روانی.
اختلالات مرتبط :
بیماری خود ایمنی ، دیابت نوع اول ، تیروئیدیت ، هپاتیت و بیماری کلاژنی عروق ، بدخیمی ها ی دستگاه گوارش ، کمبود IgA

درمان پزشکی برای سلیاک :
رژیم عاری از گلوتن در تمام عمر تنها درمان شناخته شده بیماری می باشد؛ رژیم عاری از گلوتن به مقدار بسیار زیاد منجر به کاهش پاسخ های اتوایمیون شده و غشای مخاطی دستگاه گوارش کم کم به حالت نرمال و یا نزدیک به نرمال می گردد. در طول 8-2 هفته بیمارانی که رژیم عاری از گلوتن داشته اند ، کاهش علائم بالینی را گزارش می نمایند . بهبود هیستولوژیکی ، ایمنولوژیکی و عملکردی ممکن است بسته به طول مدت بیماری ، سن بیمار و میزان پذیرش رژیم درمانی ، ماه ها تا سال ها به طول انجامد . با رعایت یک تغذیه درمانی مناسب و کنترل شده ، سطح آنتی بادیهای اختصاصی در طول 6-3 ماه کاهش می یابد. روند بهبودی در تعدادی از بیماران می تواند بسیار آرام و ناکامل باشد . درصد اندکی از بیماران به رژیم غذایی عاری از گلوتن پاسخ نمی دهند که علت عمده این مساله مصرف غیر عمد گلوتن و در پاره ای موارد بیماری زمینه ای دیگر مانند نارسایی پانکراس ، سندرم روده تحریک پذیر ، رشد بیش از حد باکتری در روده ، عدم تحمل فروکتوز و ... می باشد که راهکار این امر بررسی منبع ورود گلوتن به رژیم و یا درمان بیماری زمینه ای است . در صورت عدم پاسخ با این راهکار دارو درمانی پیشنهاد می گردد.

درمان های جدید پزشکی برای بیماری سلیاک :

1) کاهش در معرض گلوتن قرار گرفتن از طریق هضم آنزیمی
2) کاهش برداشت گلوتن توسط روده با تغییر در اتصالات موجود در سلولهای اپیتلیال روده
3) تغییر پاسخ های ایمنی به گلوتن
4) ترمیم آسیب های روده ای


درمان تغذیه ای برای سلیاک:
حذف کامل گلوتن تنها راهکار درمانی بیماری سلیاک می باشد. بایستی گندم ( گلیادین )، چاودار (سکالین ) و جوبارلی (هوردنین )که منبع اصلی پروتئین پرولامین می باشند حذف شوند . درمراحل ابتدایی درمان ، قبل از شروع مکمل یاری بیمار باید از نظر کمبودهای تغذیه ای بررسی گردد. در تمام بیماران تازه تشخیص داده شده ، فریتین ، سطح فولات گلبولهای قرمز و D  (OH) 25 باید بررسی گردد. در صورتی که بیمار علائم شدید تر نظیر اسهال ، کاهش وزن و سایر نشانه های کمبود مواد مغذی نظیر شب کوری ، نفروپاتی و زمان طولانی لخته خون را نشان می دهد ، وضعیت ویتامین های محلول در چربی A,E,K و مواد معدنی نظیر روی نیز باید بررسی گردد.  بهبود غشای موکوسی روده بدنبال رژیم عاری از گلوتن حاصل شده و بهبود جذب موادمغذی دیده می شود و احتمال دارد آندسته از بیماران که رژیم متعادل مصرف می نمایند نیازی به مکمل یاری نداشته باشند. با این حال از آنجا که بسیاری از محصولات عاری از گلوتن با آهن و ویتامین های گروه B غنی سازی نمی گردند ، در پاره ای موارد رژیم غذایی احتمالاً نیاز به مقادیری مکمل یاری خواهد داشت . بسته به نوع کم خونی بایستی بیمار با آهن ، فولات یا ویتامین B12 درمان گردد. در بیماران مبتلا به سو ء جذب استفاده از اسکن استخوانی برای بررسی توده استخوانی و ارزیابی استئوپونی یا استئوپروز مفیده بوده ، تجویز کلسیم و ویتامین D ممکن است برای اصلاح این اختلالات موثر واقع گردد. جایگزینی الکترولیت و مایعات برای بیماران دهیدراته در اثر اسهال ضروری است . در آندسته از بیمارانی که سوءجذب ادامه دارد، استفاده از مکمل ویتامین و مواد معدنی برای تامین مقادیر DRI توصیه می گردد.
بعضی مواقع عدم تحمل به لاکتوز و فروکتوز به طور ثانویه به سلیاک بوجود می آید ، همچنین قندهای الکلی حتی در روده سالم نیز به خوبی جذب نمی گردند. رژیم کم لاکتوز یا کم فروکتوز می تواند در کنترل علائم ، حداقل در ابتدا مفید باشد. با بهبود صدمات دستگاه گوارش ، فعالیت لاکتوز نیز بازگشته و بیمار می تواند از محصولات حاوی لاکتوز و موادلبنی در رژیم خود استفاده نماید . به صورت کلی اکثر میوه ها و سبزیجات ، غلات ، گوشت ها و محصولات لبنی به صورت ساده بدون افزودن ادویه جات و طعم دهنده ها برای استفاده توسط این بیماران مناسب می باشند. اخیراً نیاز به حذف جودوسر از رژیم این افراد مورد چالش قرار گرفته است و مطالعات گسترده ای نشان داده است که جودوسر در رژیم عاری از گلوتن می تواند مورد استفاده قرار گیرد . تنها بخش کوچکی از بیماران قادر به تحمل این ماده نمی باشند و فقط در این دسته از بیماران عدم استفاده از جودوسر توصیه می گردد. آرد تولیدی از ذرت ، سیب زمینی ، برنج ، سویا ، ارزن ، تاپیوکا ، arrowroot,buckwheat,teff  جایگزین محصولات حذف شده می گردند. تغییر در طعم و بافت غذاها در رژیم عاری از گلوتن توسط بیماران قابل تشخیص می باشد. درمحصولات نانوایی مورد استفاده در رژیم عاری از گلوتن ، از صمغ ها نظیر زانتان ، گوآر و سلولز به منظور کاهش بدام انداختن گازهای تولیدی می توان استفاده نمود. مطالعه برچسب های مواد غذایی بسیار مهم می باشد ، در پاره ای موارد محصولات حاوی گلوتن به صورت افزودنی به مواد غذایی افزوده می گردند. برای مثال پروتئین گیاهی هیدرولیز شده می تواند از گندم ، سویا ، ذرت و یا مخلوطی از این ترکیبات تهیه گردد.
تغییرات سبک زندگی بخش مهمی از تغذیه درمانی پزشکی بیماری سلیاک می باشد، چراکه گلوتن بخش عمده ای از رژیم غذایی سنتی را تشکیل می دهد. بررسی برچسب های غذایی ، افزودنی های غذایی ، تهیه درست غذاها ، آلودگی های جانبی نظیر سرخ کن ها ، ادویه جات ، انبارکردن گسترده و آلودگی های موجود در قفسه ها ومنابع پنهان گلوتن نظیر داروها و نان های فطیر از جمله موارد بسیار مهم می باشند. مصرف مواد غذایی در کافه ها ، رستوران ها ، دستگاه های خودکار فروش مواد غذایی ، فروشگاههای موجود در خیابان ها و منزل دوستان بویژه در ابتدای درمان باید مورد بررسی واقع گردد. تمام دستورالعمل ها و تغذیه درمانی باید توسط متخصصین تغذیه ارائه گردد، این بیماران نیاز به چندین جلسه مشاوره برای رعایت رژیم عاری از گلوتن خواهند داشت .بهبودی مشخص در روده و بازگشت هیستولوژی طبیعی در اکثریت بیماران ، به طور متوسط طی دوسال دیده می شود . بیمارانی که قادر به استفاده از رژیم عاری از گلوتن می باشند به درمان بهتر پاسخ می دهند.
تعیین وقت اینترنتی
نام
تلفن شما (الزامی)
پیام شما
ارتباط با ما
    میدان ونک، خ ملاصدرا، خ پردیس شرقی، ساختمان پردیسان، پلاک 14، طبقه 5



  جواب دهی تلفن همه روزه از 9 صبح تا 9 شب
مراجعه و پذیرش حضوری فقط با تعیین وقت قبلی
نظر شما درباره این مطلب
نام :
پست الکترونیکی :
وب سایت :
متن :

تصویر :

برچسب ها :